Przyczyna otosklerozy nie jest znana, choć czynniki wywołujące otosklerozę są dziedziczne; przynajmniej u połowy ogólnej liczby chorych stwierdza się tego typu powiązania. Dwa lub nawet trzy razy częściej chorują na otosklerozę kobiety; przebyta ciąża przyspiesza przebieg tej choro
by.Objawy pojawiają się zwykle w wieku 15—30 lat, czasem tylko w późniejszych okresach życia. Są to: stopniowo postępujące upośledzenie słuchu, zwykle w obu uszach, bez poprzedzających lub towarzyszących chorób zapalnych ucha. Chory słyszy mowę lepiej w hałasie niż w ciszy,
u większości chorych pojawia się szum w uszach, większy zwykle w uchu gorzejsłyszącym.
Leczenie zapalenia ucha wyłącznie szpitalne. W razie wystąpienia w czasie zapalenia ucha środkowego jednego objawu lub równocześnie kilku z wymienionych objawów konieczne jest natychmiastowe przewiezienie chorego na oddział otolaryngologiczny (p. rozdz. 5 — Problemy wieku rozwojowego).
Otoskleroza
Otoskleroza jest chorobą kości, która stanowi ścianę błędnika i nie ma nic wspólnego z miażdżycą naczyń, popularnie zwaną sklerozą. W otosklerozie dochodzi do powstania nieprawidłowej kostniny, która unieruchamia podstawę trzeciej kosteczki słuchowej — strzemiączka.
Objawy nasuwające podejrzenie rozpoczynających się powikłań: ból i odczucie napięcia za uchem w okolicy wyrostka sutkowatego, nasilenie się wycieku ropnego z ucha, wypuklenie części miękkich za małżowiną uszną z jej odchyleniem ku przodowi, skrzywienie twarzy (ograniczenie lub zniesienie ruchomości połowy twarzy po stronie chorego ucha), pojawienie się szumu w uchu lub jego nasilenie z równoczesnym szybkim pogarszaniem się słuchu, samoistne zawroty głowy z towarzyszącymi nudnościami i wymiotami, pojawienie się oczopląsu (rytmicznych ruchów gałek ocznych), bóle głowy, silne bóle ucha, wzrost temperatury do 40°C z nagłym jej spadkiem w ciągu dnia, dreszcze, zlewne poty i osłabienie, przyspieszenie i zwolnienie tętna, sztywność karku, zmniejszenie sprawności umysłowej i fizycznej.
Powikłania zapalenia ucha środkowego stwarzają poważne zagrożenie życia chorego. W czasie przewlekłego, rzadziej ostrego zapalenia może dojść do rozprzestrzeniania się drobnoustrojów poza ucho środkowe do kości i na najbliższe otoczenie. Doprowadza to do zapalenia wyrostka sutkowatego, niedowładu nerwu twarzowego, zapalenia ucha wewnętrznego — błędnika. Zakażenie może też przejść przez zniszczoną kość do wnętrza czaszki na oponę twardą, powodując zapalenie opon mózgowych, ropnie nad- i podopo-nowe, zapalenie zakrzepowe zatok żyl-nych, ropnie mózgu i móżdżku.
Przewlekłe zapalenie ucha środkowego
Przewlekłe zapalenie ucha środkowego przebiega zawsze ze stałym lub okresowym wyciekiem z ucha treści śluzowej, śluzoworopnej lub ropnej, przedziurawieniem błony bębenkowej i upośledzeniem słuchu. Różne postacie choroby dadzą się uszeregować w dwu grupach charakteryzujących się odmiennym zachowaniem istotnych cech zapalenia przewlekłego. W grupie pierwszej, kiedy nie grożą powikłania, wyciek jest śluzowy lub śluzoworop-ny, zmiany obejmują tylko błonę śluzową jamy bębenkowej, przedziurawienie dotyczy części napiętej błony, nie ma natomiast niebezpieczeństwa tworzenia się guzka (perlaka). W drugiej grupie, która wymaga leczenia operacyjnego, wyciek jest ropny, zmiany dotyczną jamy bębenkowej komory wyrostka i innych części kości skroniowej, perforacja jest umiejscowiona w części górnej wiotkiej błony bębenkowej, są widoczne objawy niszczenia kości, tworzy się perlak.
Objawy , a zwłaszcza ból, nasilają się do momentu pojawienia się wycieku, tj. pęknięcia błony bębenkowej i wypłynięcia przez otwór w błonie treści z jamy bębenkowej.
a Leczenie wyłącznie specjalistyczne. Wstępnie, przed badaniem, można podać dziecku popularny środek, jak Polopiryna, a nawet środki przeciwbólowe w odpowiedniej do wieku dawce, jeżeli nie ma przeciwwskazań.
Powikłania ostrego zapalenia ucha środkowego to: zapalenie wyrostka sutkowa-tego, które objawia sią bólem za uchem, wypukleniem części miękkich i zaczerwienieniem skóry, niedowładem nerwu twarzowego (skrzywienie twarzy) z brakiem czynnej ruchomości połowy twarzy po stronie chorego ucha.
Ostre zapalenie ucha wewnętrznego charakteryzuje się nudnościami, wymiotami, zawrotami głowy. W razie wystąpienia któregokolwiek z wymienionych lub podobnych objawów konieczny jest natychmiastowy transport chorego na oddział pełniący ostry dyżur otolaryngologiczny (p. też rozdz. Choroby wieku rozwojowego).
Ostre zapalenie ucha środkowego
Ostre zapalenie ucha środkowego jest często spotykanym bakteryjnym zakażeniem powstałym w wyniku szerzenia się zakażenia z nosa, nosowej części gardła przez trąbkę słuchową do jamy bębenkowej. Trąbka u dzieci jest stosunkowo krótka i leży bardziej poziomo, co ułatwia rozprzestrzenienie się zakażenia tą drogą. Dlatego dzieci chorują częściej na zapalenie ucha środkowego niż dorośli.
• Objawy: ból, gorączka, upośledzenie słuchu, wysięk (wyciek ropy z ucha). U małych dzieci wyrazem bólu jest sięganie rączką do chorego ucha, niepokój.
Woskowina
Woskowina jest naturalną wydzieliną ochronną i w zwykłych warunkach nie należy jej usuwać. Dopiero nagromadzone czopy woskowinowe, zwykle napęczniałe po wpływem wilgoci, zamykają światło przewodu i powodują upośledzenie słuchu. Konieczne jest wtedy płukanie ucha wodą o temp. ok. 37°C. Środkiem doskonale rozmiękczającym wo-skowinę jest 5% wodny roztwór wodorowęglanu sodowego, stosowany jako krople do ucha. Ułatwia, a nawet czasem zastępuje płukanie!
Uwaga! Nie można płukać wodą ucha po przebytym zapaleniu ucha z ubytkami błony bębenkowej po niektórych operacjach. U ludzi starszych płukać ucho powinni tylko specjaliści. Istnieje bowiem niebezpieczeństwo rozerwania cienkiej błony bębenkowej.
Czyrak
Czyrak powstaje w wyniku zakażenia bakteryjnego mieszków włosowych i gruczołów łojowych w rezultacie uszkodzenia skóry przez drapanie i zbyt energiczne czyszczenie ucha.
” Objawy: silny, pulsujący ból ucha promieniujący do oka lub zębów.
• Leczenie po badaniu otolaryngologicznym.
Ciała obce w uchu
Ciała obce wkładają sobie do ucha przeważnie dzieci. Są to koraliki, części zabawek, pestki, zwitki papieru itd. U dorosłych spotyka się ciała obce, które wpadają do ucha przypadkowo podczas pracy, np. u rolników ziarna zbóż. Usuwanie ciała obcego wymaga umiejętności i odpowiednich przyrządów. Jeżeli robi to ktoś niepowołany, to najczęściej zostaje ono wepchnięte w głąb przewodu. Wyjęcie ciała obcego w tej sytuacji staje się tak bolesne, że wymaga przeprowadzenia operacji w znieczuleniu ogólnym (uśpieniu).
Urazy małżowiny usznej
Urazy małżowiny usznej prowadzą do powstania krwiaka w wyniku pękania naczyń krwionośnych i krwawienia między chrząstką a ochrzęstną. Krwiak powstaje czasami w rezultacie dłużej trwającego ucisku na podwiniętą w czasie snu małżowinę.
Zapalenie ucha zewnętrznego
Zapalenie ucha zewnętrznego może przybierać różne formy, najczęściej wyprysku lub wyprzenia obejmującego przewód słuchowy zewnętrzny, czasem nawet całą małżowinę uszną.
Objawy: świąd, uczucie napięcia skóry, ból. Skóra jest zmieniona zapalnie: zaczerwieniona, rozpulchniona, pokryta zasychającą wydzieliną.
* Leczenie tylko po badaniu otolaryngologicznym i dermatologicznym. Przy zapaleniu ucha zewnętrznego należy podczas mycia unikać kontaktu ucha z wodą i nie stosować żadnych maści bez zlecenia lekarza.